In Memoriam Maurice Kaak
In zijn 93ste levensjaar is Maurice Kaak in de nacht van zaterdag 17 op zondag 18 oktober overleden, na zijn opname in het ziekenhuis.
Maurice is een van de laatst overgebleven bouwers van houten schepen in Vlaanderen. Als veertienjarige zette hij zijn eerste stappen in zijn leerproces op de werf van Edgard Feyaerts, gevestigd in de Tweemontstraat te Merksem.
De jaren glijden voorbij. De werf in Merksem stopt haar werkzaamheden en Maurice specialiseert zich in schrijnwerkerij.
Maar zijn interesse in de houten scheepsbouw blijft.
Hij begint zelf maquettes te bouwen. Zo stelt hij het model van een hoogaarsje te koop. Toevallig komt Jules Van Beylen dit te weten. Hij bekijkt het model zeer nauwkeurig, is er opgetogen over en vraagt aan Maurice om in het Scheepvaartmuseum te komen werken. Maurice twijfelt. Hij is ondertussen 38 jaar oud, maar toen hij zag dat de zaken bij zijn werkgever minder goed gingen, besloot hij mee te doen aan het examen van restaurateur van de historische scheepscollectie, waar hij als de beste kandidaat naar voren kwam. Maurice was net geen 40 jaar, toen de leeftijdsgrens bij de Stad Antwerpen. Intussen zijn we aan het einde van 1972 beland.
21 jaar zal Maurice in het Steen werken. Niet alleen scheepsmodellen, een knap diorama van een scheepswerf, maar ook echte vaartuigen zal hij restaureren.
Zo zal hij de gezonken Hamse jol, dat als jacht omgebouwd werd en eigendom was van Vergauwen, officier bij de Zeevaartpolitie, volledig in zijn oorspronkelijke staat herstellen.
In zijn vrije tijd raadpleegt hij bibliotheken, archieven, bezoekt scheepswerven in België, Nederland en Noord-Frankrijk en legt een uitgebreid archief aan. Hij meet schepen op. Thedo Fruithof kan dit beamen. Hij tekent meer dan 150 scheepsplannen. Voor het tijdschrift Spiegel der Zeilvaart schrijft hij 50 uitgebreide artikels over boottypen zoals een Brabander, een Antwerpse knots, de boereschuiten van Frans-Vlaanderen en zoveel meer. Deze activiteit start in 1988 en loopt over de jaren tot in 2010. In Nederland beseft men maar al te goed wat een schat aan informatie hierin verstrekt wordt. Al deze boten waarvoor hij een artikel schreef, heeft hij op een kleine schaal nagebouwd, om zo de opgemeten gegevens te verifiëren.
Daarnaast publiceert hij ook nog in De Steenschuit en Ruimschoots, twee Vlaamse tijdschriften.
Eind jaren tachtig zal Maurice toetreden tot het bestuur van het Scheepvaartmuseum Baasrode.
Zo is in maart 2014 de School voor Scheepsmodelbouw opgericht als een afzonderlijke vzw. Onder zijn leiding werken een tiental modelbouwers elke zaterdag aan scheepsmodellen, die vroeger te zien waren in de Schelderegio.
Eens op pensioen is hij zijn levenswerk beginnen neerschrijven. De Provincie Oost-Vlaanderen heeft het in 2010 uitgegeven. Vlaamse & Brabantse binnenschepen uit de 18° & 19° eeuw – Vergeten vaktaal en oude constructies.
In 2022 verschijnt het naslagwerk Binnenschepen & werkboten zoals ze waren – Kort verslag van een onderzoek. Prachtige tekeningen van zijn hand illustreren elk type schip dat Maurice in het kort beschrijft.
En zo komt er een einde aan het boeiende leven dat Maurice geleid heeft. Gelukkig heeft de Provincie Oost-Vlaanderen zijn archief kunnen verwerven.
Onze meester-modelbouwer is niet meer, maar wat een schat aan informatie laat hij na voor de komende generatie scheepsbouwers en modelbouwers.
De modelbouwers van de School voor Scheepsmodelbouw en de medewerkers danken hem voor al zijn kostbare tijd die hij aan onze School gewijd heeft. Elke zaterdag was Maurice op post. Wij vergeten hem niet.
Koen De Vriese
voorzitter School voor Scheepsmodelbouw
